juli 6, 2022

Casus: Waarom het huis in Amstelveen blauw mag blijven

Share this

0  comments

Jan Jacob Beckeringh had een vergunning om zijn huis lichtblauw te verven. Toen hij drie jaar geleden zijn huis opnieuw beschilderde, koos hij voor een iets andere, hoog verzadigde kleur blauw. De buurt was daar niet blij mee en stapte naar de gemeente. Die gaf de buurt gelijk; Jan Jacob moest het huis overschilderden. Jan Jacob was het daar niet mee eens en stapte naar de rechter. Die deed uitspraak:

De rechtbank:

  • verklaart het beroep gegrond;
  • vernietigt het bestreden besluit;
  • herroept het primaire besluit en bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde bestreden besluit;
  • draagt het college op het betaalde griffierecht van € 178,- aan eisers te vergoeden;
  • veroordeelt het college in de proceskosten van eisers tot een bedrag van € 300,-.

Het huis van Jan Jacob mag dus hoog verzadigd blauw blijven. En de gemeente Amstelveen lijkt een blauwtje te lopen. Wat was hier aan de hand? En misschien nog wel belangrijker: had dit anders gekund?

De context vanuit de welstandsnota

In de bouwtekening behorende bij de in 1994 verleende bouwvergunning is de gevelkleur aangeduid als ‘lichtblauw’. In de vergunning is geen nadere specificatie of definiëring van deze aanduiding lichtblauw gegeven. De stadsbouwmeester ging op zoek naar foto’s en vond onderstaande foto, kort na de oplevering genomen, waarbij de kleur van de gevel van de hoofdmassa volgens de stadsbouwmeester het meest in de buurt kwam van kleurnummer RAL 5024.

Toen Jan Jacob het huis in 2019 een nieuwe lik verf gaf, waren de buren niet blij. Te fel, vonden zij. Ze stapten naar de gemeente, die het Nederlands Kleurinstituut om advies vroeg. Daarvoor had de gemeente zelf al wat vooronderzoek gedaan. Volgens de bouwmeester kwam de nieuw aangebrachte kleur in de buurt van RAL5015. En niet in de buurt van RAL 5012; de kleur die was toegestaan vanuit de welstandsnota.

Gemeente vraagt advies aan het Nederlands Kleurinstituut

Wanneer is blauw lichtblauw? Die vraag moest worden beantwoord. Daarvoor vroeg de gemeente advies aan het Nederlands Kleurinstituut. Specifiek werd gevraagd:

Hoe omschrijft het Nederlands Kleurinstituut de kleur die op de gevels van de
betreffende woning zijn gerealiseerd?

  • Kan de kleur die is aangebracht worden vergeleken met RAL 5015?
  • Welke RAL-kleuren en/of NCS-kleuren worden gezien als ‘lichtblauw’?
  • Welke RAL-kleuren en/of NCS-kleuren worden gezien als ‘felblauw’?
  • Valt de keur RAL 5015 daarmee onder ‘lichtblauw’ of onder ‘felblauw’?
  • Welke RAL-kleur staat ongeveer gelijk aan de NCS kleur 40.40r90b?

Hoewel de antwoorden, weten we inmiddels na de uitspraak van de rechtbank, er feitelijk niet meer toe doen, delen we toch enkele antwoorden uit het onderzoeksrapport.

Hoe omschrijft het Nederlands Kleurinstituut de kleur die op de gevels van de
betreffende woning zijn gerealiseerd?

“Om een exact antwoord te geven op deze vraag zou een kleurmeting op locatie het beste zijn. Op basis van de foto’s kunnen wij wel een indruk aangeven. Op basis van de door gemeente Amstelveen verstrekte informatie en foto, met verwijzing naar RAL 5015 kunnen we het volgende aangeven: De RAL kleur 5015 is naar een exact NCS vertaling de kleur 2756-R94B (geen standaard NCS kleur, wel NCS notatie). Het aandeel zwart van deze kleur is 27%, het aandeel wit (100-27-56) is 17%, de verzadiging is 56% procent. In de figuur 2 is het kleurgebied aangegeven waar de geschilderde kleur blauw zich bevind in de kleurendriehoek. Op basis hiervan kan men deze kleur als een hoog verzadigde kleur blauw met een heel weinig rood beschrijven.”

Kan de kleur die is aangebracht worden vergeleken met RAL 5015?

“Om een exact antwoord te kunnen geven op deze vraag zou een kleurmeting op locatie het beste zijn. De foto’s geven aan dat de kleur RAL 5015 behoorlijk in de buurt komt. Beter is te werken met het aangeven van een kleurgebied in de kleurenruimte, zoals in figuur 2.”

Valt de keur RAL 5015 onder ‘lichtblauw’ of onder ‘felblauw’?

“De RAL kleur 5015 is naar een exact NCS vertaling de kleur 2756-R94B (geen standaard ncs kleur, wel ncs notatie). Het aandeel zwart van deze kleur is 27%, de verzadiging is 56% procent, het aandeel wit (100-27-56) is 17%. De verzadiging van RAL 5015 is groter dan het zwart aandeel en het witaandeel en dus hoog verzadigd.”

De conclusie van de gemeente

Hierna trok de gemeente haar conclusie: gevels van de woning zijn geschilderd in een felblauwe kleur (dus hoog verzadigd). Deze kleur komt volgens gemeente Amstelveen redelijk overeen met de kleur RAL 5015 van de kleurstaal. Volgens de deskundigen van gemeente Amstelveen is deze kleur aan te merken als ‘felblauw’. De kleur die destijds is vergund, is de kleur ‘lichtblauw’. Er staat niet omschreven welke RAL kleur of NCS kleur dit moet zijn. Naar de mening van gemeente Amstelveen, die mede gebaseerd is op het onderzoek van het Nederlands Kleurinstituut, is de nieuwe aangebrachte kleur niet gelijk aan de kleur ‘lichtblauw’. De gemeente start daarom eind 2019 het handhavingstraject en verplicht Jan Jacob op last van een dwangsom de kleur terug te brengen tot lichtblauw zoals oorspronkelijk vergund, of een andere lichte kleur die aansluit bij de omgeving. Jan Jacob is het niet hiermee eens en stapt naar de rechtbank. De rechter geeft Jan Jacob gelijk.

Gaat de rechter dan op de stoel van de professional zitten?

Het antwoord daarop lijkt in eerste instantie ‘ja’ te zijn. Zeker ook als je de publicaties daarover in de media bekijkt. Die schrijven bijvoorbeeld: “De rechtszaak liep uit op een discussie over kleurcodes. Is de woning lichtblauw, hemelsblauw of felblauw? In de in 1994 verleende bouwvergunning is de gevelkleur aangeduid als lichtblauw. Maar volgens een rapport van de stichting Nederlands Kleurinstituut is de nieuwe kleur helemaal geen lichtblauw. Het instituut baseert zich op foto’s, maar ging niet met een kleurenwaaier langs de woning om een exacte kleur vast te stellen. Reden voor de rechtbank om het NKI-rapport terzijde te schuiven.”

Daarmee kun je jezelf afvragen of een rechtbank ging bepalen of iets wel of niet lichtblauw is. Plus dat het uitgevoerde onderzoek niet als goed of degelijk wordt gesteld. Is dat zo?

Het onderzoek

In de samenvatting van het onderzoeksrapport is meerdere keren aangegeven: “om de kleur goed te kunnen beoordelen is een kleurmeting op locatie het beste. Dit rapport is gebaseerd op de aangeleverde foto’s.” De keuze om op basis van foto’s een adviesrapport uit te brengen, daarbij kun je je vraagtekens zetten. Echter, onze ogen zijn de beste meters. Zeker voor een professional geldt dat wij visueel goed kunnen waarnemen of een kleur hemelsblauw of lichtblauw is. Kijk maar mee:

Hoe kan het dan, dat het blauwe huis zo blauw mag blijven?

Gemeente vindt dat er sprake is van een exces.

Wel of geen exces?

In de Welstandsnota van de gemeente Amstelveen ‘Welstand in Amstelveen’ wordt dit toegelicht: “Een bouwwerk is in ernstige mate in strijd met redelijke eisen van welstand bij een ‘exces’: d.w.z. buitensporigheden in het uiterlijk, die ook voor niet-deskundigen evident zijn. De onderbouwing van deze conclusie wordt afgeleid van de criteria in de welstandsnota.” Daarin worden ook voorbeelden gegeven zoals: “Indien de voorzijde of de naar het openbaargebied gerichte zijde van een woning die onderdeel uitmaakt van een rij of ensemble van gelijksoortige woningen, door een wijziging in de materialisatie, de gevelindeling, het kleurgebruik of door een toevoeging, zich afzet van de overige woningen in de rij of het ensemble, wordt dit beschouwd als een exces.” Bijvoorbeeld: ‘Het toepassen van kleuren, die in kleursoort, helderheid of verzadiging sterk afwijken van die van de overige woningen in de rij of het ensemble.”

Op basis hiervan vindt de gemeente dus dat er sprake is van een exces. Want alle andere huizen zijn lichter van kleur en het blauwe huis van Jan wijkt daar teveel van af.

De rechter is het daar niet mee eens

Die stelt namelijk dat de woning ligt in een gebied met een welstandsregime ‘welstandsluw’. Dat betekent dat het college de inwoners de ruimte gunt om eigen woonwensen te realiseren en er geen welstandstoets meer plaatsvindt bij het vergunningstraject, tenzij er sprake is van een welstandsexces. Het moet bij een welstandsexces gaan om een buitensporigheid die ook voor niet deskundigen evident is. En die is er volgens de rechtbank niet, want ook de eerder toegestane kleur ‘lichtblauw’ week evident af van het palet wit tot lichte zandkleuren van de woningen van de buren. Kortom, dat de rest kiest voor eenzelfde kleur, betekent volgens de rechter niet dat de keuze van Jan Jacob leidt tot een exces.

Tja, daar kun je eigen weinig tegenin brengen

Het moge duidelijk zijn dat het hier dan ook niet meer gaat om de discussie welke kleur blauw het huis heeft. En daarmee dus ook niet of het onderzoek dat is uitgevoerd in 2020 wel of niet juist was.

Het gaat erom dat er binnen de regels van de gemeente veel ruimte is voor inwoners om eigen keuzes te maken. Dat is op zich een goed iets, niet iedereen houdt van eenheidsworst. Daar staat wel tegenover dat je, als maker van de regels, je daar zelf ook bij moet stilstaan, zeker wanneer je gaat handhaven. Er is nu veel tijd, geld en energie gaan zitten een discussie die eigenlijk op voorhand al beslecht leek.

Nog een weg te gaan

Voor ons staat echter wel als een paal boven water dat we nog een weg te gaan hebben binnen ons vakgebied. Als binnen een rechtbank de werkwijze van een professional in twijfel wordt getrokken, dan wordt er wat ons betreft gezaagd aan onze expertise. Ook draait het om communiceren over kleur. Termen als licht en fel zeggen te weinig over de feitelijk kleur. Dat moet dan ook gaan over lichtheid (lightness)/grijswaarde, de mate waarin een kleur het licht reflecteert en wordt in verschillende systemen aangeduid door middel van cijfers. En over verzadiging (chromaticiteit), waarmee we aanduiden hoeveel er van de zuivere kleurtoon aanwezig is in het kleurbeeld. Het is dan niet overbodig om met de Federatie Ruimtelijke kwaliteit en de gemeenten eens goed te kijken naar de nota’s.

En net als bij het groene huis van Ineke geldt ook hier: het is lastig om wel of niet te voldoen aan een welstandsnota van een gemeente als die niet consequent wordt uitgevoerd, of niet duidelijk is voor inwoners.

Meer weten of je verdiepen in dit onderwerp? Op 27 september organiseren we een Masterclass Kleur en Ruimtelijke kwaliteit op de Floriade in Almere.


Tags


Dit zal je ook intressant vinden: 

Hoe maak je kleur?

Hoe maak je kleur?

Mis geen post van ons!

Schijf je in voor onze kennis artikelen die tweewekelijks verschijnen!

Neem contact met ons op

Name*
Email*
Message
0 of 350